Pustostan po ognisku HPAI i ASF – 21 i 15 dni, zezwolenie organu i ponowne zasiedlenie
· Bioasekuracja, ASF, HPAI, ponowne zasiedlenie, pustostan po ognisku

Po ognisku ptasiej grypy zwierzęta wracają do zakładu najwcześniej po 21 dniach, po ognisku ASF po 15 dniach, a termin biegnie od dnia zakończenia ostatecznego oczyszczania i dezynfekcji. Sam upływ dni nie wystarczy – ponowne umieszczenie zwierząt następuje za zezwoleniem właściwego organu.
Budynek jest pusty, stado zutylizowane, a hodowca liczy dni do wstawienia. Kalendarz to jednak tylko jeden z warunków. Drugim jest udokumentowane oczyszczanie i dezynfekcja przeprowadzone według procedury z załącznika IV, trzecim – badania zwierząt przed wprowadzeniem. Zabraknie któregokolwiek i zgody nie ma, choćby minęło pięćdziesiąt dni.
Najwięcej nieporozumień robią liczby przepisane z materiałów sprzed nowelizacji. Czterdzieści dni i sześć miesięcy, które wciąż krążą przy ASF, pochodzą z rozporządzenia uchylonego 18 marca 2026 r. Dalej – stan na 7 września 2026 r., z artykułami, załącznikami i kolejnością prac, którą organ realnie sprawdza.
Zaktualizowano: 7 września 2026 | Opublikowano: 13 sierpnia 2026
Ile trwa pustostan po ognisku – 21 dni przy ptasiej grypie, 15 dni przy ASF
Okres monitorowania po ognisku wynosi 21 dni przy wysoce zjadliwej grypie ptaków i 15 dni przy afrykańskim pomorze świń, licząc do przodu od dnia ostatecznego oczyszczania i dezynfekcji. Wartości podaje załącznik II do rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2020/687 w wersji skonsolidowanej z 12 maja 2026 r. Ten sam załącznik obejmuje pozostałe choroby kategorii A, dlatego pustostan po rzekomym pomorze drobiu liczy się inaczej niż po klasycznym pomorze świń.
Choroba kategorii A | Okres monitorowania z załącznika II |
|---|---|
Wysoce zjadliwa grypa ptaków (HPAI) | 21 dni |
Afrykański pomór świń (ASF) | 15 dni |
Rzekomy pomór drobiu | 21 dni |
Klasyczny pomór świń | 25 dni |
Są to minima, a nie terminy gwarantowane. Główny Inspektorat Weterynarii w materiale „Likwidacja ogniska grypy ptaków” podaje, że ponowne umieszczenie zwierząt w gospodarstwie komercyjnym, w którym stwierdzono grypę ptaków, może nastąpić po upływie 21 dni od dnia zakończenia ostatecznego czyszczenia i odkażania (odczyt 7 września 2026 r.). Liczba jest więc ta sama po stronie unijnej i krajowej, a przepis dokłada do niej tryb, w jakim zwierzęta wracają do budynku.
Polskie rozporządzenia z marca 2026 r. tej materii nie regulują. Ani rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2026 r. w sprawie środków zwalczania chorób u drobiu (Dz.U. 2026 poz. 335), ani rozporządzenie z 12 marca 2026 r. dotyczące ASF (Dz.U. 2026 poz. 344) nie zawierają przepisu o okresie pustostanu ani o ponownym zasiedleniu. Pełne teksty obu aktów sprawdzono w API ELI 7 września 2026 r. Krajową ramę wyznacza ustawa z 21 listopada 2025 r. o zdrowiu zwierząt (Dz.U. 2025 poz. 1795), obowiązująca od 18 marca 2026 r., a szczegóły procedury rozstrzyga akt unijny. Co robi sam wirus i jak przenosi się między stadami, opisuje nasz poradnik czym jest ptasia grypa i jak się rozprzestrzenia.
Od którego dnia liczy się okres monitorowania
Termin biegnie od ostatecznego oczyszczania i dezynfekcji, nie od wstępnego. To dwa różne zabiegi z dwóch różnych przepisów. Wstępne oczyszczanie i dezynfekcję wykonuje się zaraz po depopulacji, na podstawie art. 15 rozporządzenia (UE) 2020/687, żeby ograniczyć rozprzestrzenianie czynnika chorobotwórczego z zakładu dotkniętego chorobą. Ostateczne zamyka całą procedurę i dopiero ono uruchamia zegar z załącznika II, ponieważ art. 57 ust. 1 lit. b nakazuje liczyć okres monitorowania „do przodu od dnia, w którym przeprowadzono ostateczne oczyszczanie i dezynfekcję”.
Na tym rozróżnieniu gubi się najwięcej dni. Hodowca liczy od tygodnia, w którym wywieziono padłe zwierzęta i spryskano budynek, a organ liczy od dnia zakończenia prac końcowych. Różnica to tyle dni, ile zajmuje usunięcie obornika i pełne umycie obiektu, więc datę zakończenia ostatecznego zabiegu warto ustalić z inspekcją, zanim ekipa zjedzie z fermy.
Pustostan i strefy wokół ogniska to dwa różne zegary
Okres monitorowania w zakładzie i czas obowiązywania środków w strefach biegną od innych zdarzeń i kończą się w innych dniach. Zegar zakładu startuje od ostatecznego oczyszczania i dezynfekcji. Zegar stref startuje od zakończenia wstępnego oczyszczania i dezynfekcji ogniska, co wynika z art. 55 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2020/687.
Zegar i zdarzenie startowe | Ptasia grypa (HPAI) | Afrykański pomór świń (ASF) |
|---|---|---|
Okres monitorowania w zakładzie, od ostatecznego oczyszczania i dezynfekcji (zał. II) | 21 dni | 15 dni |
Środki na obszarze zapowietrzonym, od wstępnego oczyszczania i dezynfekcji (zał. X) | 21 dni, a po nich jeszcze 9 dni nadzoru | 15 dni, a po nich jeszcze 15 dni nadzoru |
Środki na obszarze zagrożonym, od wstępnego oczyszczania i dezynfekcji (zał. XI) | 30 dni | 30 dni |
Minimalne promienie obszarów (zał. V) | 3 km i 10 km | 3 km i 10 km |
Zdjęcie obszaru zapowietrzonego nie jest zgodą na wstawienie stada, a zezwolenie na zasiedlenie nie znosi ograniczeń w przemieszczaniu wokół ogniska. Warto też zapamiętać promienie, bo przy afrykańskim pomorze świń krąży w sieci wartość siedmiu kilometrów. Załącznik V do rozporządzenia (UE) 2020/687 podaje przy ASF te same 3 km obszaru zapowietrzonego i 10 km obszaru zagrożonego co przy ptasiej grypie.
Zwierzęta wracają za zezwoleniem organu, nie z kalendarza
Ponowne umieszczenie zwierząt w zakładzie dotkniętym chorobą następuje za zezwoleniem właściwego organu, wydanym po spełnieniu warunków z art. 57 ust. 1 rozporządzenia delegowanego (UE) 2020/687. Przepis brzmi tak.
„Właściwy organ zezwala na ponowne umieszczenie zwierząt w zakładzie dotkniętym chorobą, jeżeli spełniono następujące wymogi: a) ostateczne oczyszczanie i dezynfekcja oraz, w stosownych przypadkach, dezynsekcja i deratyzacja zostały: (i) przeprowadzone, zgodnie z procedurami określonymi w załączniku IV sekcje A i C, z wykorzystaniem odpowiednich produktów biobójczych, aby zapewnić zniszczenie danego czynnika chorobotwórczego choroby kategorii A; oraz (ii) stosownie dokumentowane; b) upłynął okres monitorowania określony w załączniku II dla danej choroby, obliczony do przodu od dnia, w którym przeprowadzono ostateczne oczyszczanie i dezynfekcję, o których mowa w lit. a).” (art. 57 ust. 1 rozporządzenia delegowanego (UE) 2020/687 w wersji skonsolidowanej z 12 maja 2026 r.).
Oba warunki działają łącznie. Litera a) wiąże przy tym zabieg z celem, jakim jest zniszczenie danego czynnika chorobotwórczego choroby kategorii A, więc preparat musi mieć potwierdzone działanie wobec patogenu, który wywołał ognisko. Sam upływ 21 dni przy ptasiej grypie albo 15 dni przy ASF nie otwiera budynku, jeżeli zabiegu nie udokumentowano albo wykonano go poza procedurą z załącznika IV. Odwrotnie działa tak samo, bo wzorowa dokumentacja nie skraca okresu monitorowania.
Organ nie ogląda przy tym wyłącznie papierów. Artykuł 57 ust. 2 nakłada na niego nadzór nad tym, czy ostateczne oczyszczanie i dezynfekcję przeprowadzono zgodnie z wymogami z ust. 1 lit. a. Osobno chronione jest pastwisko, ponieważ zgodnie z ust. 3 organ nie zezwala na dostęp zwierząt do pastwiska w okresie, w którym uznaje się je za zakażone, a długość tego okresu ustala po ocenie ryzyka. Dla gospodarstwa z wybiegiem oznacza to dwie osobne zgody, na budynek i na teren.
Co właściwy organ sprawdza przed wydaniem zezwolenia
Zakres kontroli wynika wprost z art. 57 ust. 1 i art. 59 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2020/687. Przed wnioskiem warto mieć skompletowane następujące elementy.
Dokumentację zabiegu, czyli datę zakończenia prac, nazwę preparatu, stężenie robocze, czas kontaktu, metodę aplikacji i kubaturę pomieszczeń.
Potwierdzenie, że zastosowany produkt biobójczy odpowiada czynnikowi chorobotwórczemu choroby kategorii A, którą zwalczano w zakładzie.
Zgodność przebiegu prac z załącznikiem IV sekcje A i C, razem z dezynsekcją i deratyzacją, jeżeli organ uznał je za konieczne.
Dowód upływu okresu monitorowania liczonego od dnia ostatecznego oczyszczania i dezynfekcji.
Pochodzenie zwierząt spoza zakładów objętych ograniczeniami oraz korzystne wyniki badań próbek pobranych przed wprowadzeniem stada.
Formularze i instrukcje przydatne przy kompletowaniu tej dokumentacji zebraliśmy w dziale wzory dokumentów i instrukcje do pobrania. Zakres wymaganych zapisów rozstrzyga jednak zawsze powiatowy lekarz weterynarii prowadzący sprawę ogniska.
Kiedy zamiast okresu monitorowania liczą się trzy miesiące
Artykuł 57 ust. 4 rozporządzenia (UE) 2020/687 przewiduje ścieżkę dla sytuacji, w której końcowego oczyszczania i dezynfekcji nie da się z uzasadnionych względów przeprowadzić w pełni. Organ może wtedy zezwolić na ponowne umieszczenie zwierząt, jeżeli od wstępnego oczyszczania i wstępnej dezynfekcji z art. 15 minęły co najmniej 3 miesiące, a ocena ryzyka wskazuje, że ryzyko jest znikome. Ta ścieżka wydłuża pustostan kilkukrotnie względem 21 czy 15 dni, więc opłaca się doprowadzić zabieg końcowy do końca.
Zdarza się też, że hodowca trafia na wzmiankę o dobie i bierze ją za termin powrotu zwierząt. Doba z art. 58 dotyczy przedsiębiorstw spożywczych i paszowych, miejsc gromadzenia, punktów kontroli granicznej, zakładów produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego i środków transportu, a więc obiektów, do których zwierzęta trafiają w celu uboju, gromadzenia, badania albo przewozu. Ferma pod ten przepis nie podpada.
Ostateczne oczyszczanie i dezynfekcja – czego wymaga załącznik IV
Załącznik IV wymaga usunięcia obornika, dokładnego umycia i spryskania środkiem dezynfekującym, a następnie powtórzenia czyszczenia i dezynfekcji po 7 dniach albo wcześniej, jeżeli obiekt całkowicie wysechł. Sekcja C pkt 2 mówi o obfitym umyciu i wyczyszczeniu budynków, powierzchni i sprzętu z pozostałości tłuszczu i brudu oraz o spryskaniu ich środkami dezynfekującymi. Sekcja C pkt 3 dokłada powtórzenie całego zabiegu.
Dobór preparatu nie jest dowolny. Załącznik IV lit. A wiąże wybór produktu biobójczego z czynnikiem chorobotwórczym, charakterem zakładu i obowiązującym prawodawstwem oraz nakazuje przestrzegać parametrów technicznych podanych przez producenta, takich jak ciśnienie, temperatura, wymagany czas kontaktu i warunki przechowywania. Karta produktu jest tu dokumentem roboczym, nie materiałem reklamowym.
Dwa wyjątki w tej procedurze weszły dopiero nowelizacją z 2026 r., czyli rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) 2026/322 z 12 lutego 2026 r. Pierwszy dotyczy utrzymania środka na powierzchni przy dezynfekcji wstępnej, gdzie załącznik IV lit. B ppkt e wymaga co najmniej 24 godzin „lub innego czasu dopuszczonego przez właściwy organ” przy uwzględnieniu minimalnego czasu kontaktu wskazanego przez producenta. Drugi pozwala skrócić siedmiodniową przerwę przed powtórzeniem zabiegu. Doba z pierwszego wyjątku opisuje zachowanie preparatu na ścianie, a nie moment powrotu zwierząt do budynku.
Obornik i zużyta ściółka – 42 dni, a przy ptasiej grypie 60
Załącznik IV lit. C pkt 1 daje dla części stałych obornika i zużytej ściółki cztery ścieżki postępowania.
Poddanie działaniu pary o temperaturze co najmniej 70 °C przez co najmniej 60 minut.
Zniszczenie przez spalenie.
Zakopanie na głębokości uniemożliwiającej dostęp zwierząt i szkodników.
Ułożenie w kopcu w celu biotermicznego odkażenia, spryskanie środkiem dezynfekującym i pozostawienie na co najmniej 42 dni, przy czym kopiec przez ten czas jest albo przykryty, albo przekładany, tak aby wszystkie warstwy zostały poddane działaniu temperatury.
Części płynne przechowuje się przez co najmniej 42 dni, a w przypadku wysoce zjadliwej grypy ptaków przez co najmniej 60 dni, licząc od ostatniego dodania materiału potencjalnie zakaźnego. Kopcowanie obornika jest więc procesem równoległym do pustostanu w budynku i zwykle trwa dłużej niż on. Zaplanowanie miejsca na pryzmę przed rozpoczęciem prac oszczędza tygodnie zamieszania.
Dlaczego dezynfekcję wykonuje się dwa razy
Pierwsze przejście zdejmuje obciążenie mikrobiologiczne ze świeżo umytych powierzchni. Drugie domyka to, co przetrwało zabieg i co odsłoniło wysychanie ścian, szczelin oraz sprzętu. Załącznik IV lit. C pkt 3 nakazuje ponowne wyczyszczenie i zdezynfekowanie zakładu po 7 dniach lub wcześniej, jeżeli budynki, powierzchnie i sprzęt zostały całkowicie wysuszone.
Kryterium skrócenia tej przerwy jest całkowite wyschnięcie, a nie wygląd posadzki ani zapach w hali. Wilgotny beton i mokre szczeliny rozcieńczają preparat i skracają realny czas kontaktu, więc powtórka wykonana na mokro bywa zabiegiem pozornym.
Protokół w pustym budynku krok po kroku
W pustym budynku pracujesz w stałej kolejności – usunięcie ściółki i paszy, mycie, suszenie, dezynfekcja zasadnicza, powtórzenie zabiegu, a na końcu zamgławianie. Każdy etap prowadzisz z parametrami z karty użytego preparatu, bo to one przesądzają o stężeniu roboczym i czasie kontaktu. Poniższa sekwencja porządkuje wymogi załącznika IV do warunków jednej hali.
Wywieź ściółkę, paszę i obornik, a części stałe skieruj na jedną ze ścieżek z załącznika IV lit. C pkt 1.
Wynieś sprzęt ruchomy, rozbierz karmidła i poidła na części, namocz je przed myciem.
Umyj i odtłuść wszystkie powierzchnie, sufit i konstrukcję. Na dużych halach sprawdza się mycie pianowe, ponieważ piana utrzymuje preparat myjący na powierzchni pionowej dłużej niż strumień wody. Do tego etapu służą preparaty do mycia i odtłuszczania, a instalację wodną obsługują osobno preparaty do mycia i dezynfekcji linii pojenia.
Wysusz budynek. Preparat nałożony na mokrą powierzchnię rozcieńcza się i traci deklarowane stężenie.
Wykonaj dezynfekcję zasadniczą natryskiem, dobierając preparaty do dezynfekcji powierzchni pod czynnik chorobotwórczy z ogniska.
Przeprowadź dezynsekcję i deratyzację, jeżeli organ uzna je za konieczne. Artykuł 57 ust. 1 lit. a wymienia je jako element ostatecznego zabiegu „w stosownych przypadkach”.
Powtórz czyszczenie i dezynfekcję po 7 dniach albo wcześniej, po całkowitym wyschnięciu obiektu. Zamgławianie domyka kubaturę i miejsca, do których nie dociera strumień z opryskiwacza.
Cały przebieg dokumentujesz na bieżąco, bo art. 57 ust. 1 lit. a wymaga, żeby zabieg był stosownie udokumentowany. Zapis powstały po fakcie, z pamięci, jest najsłabszym punktem wniosku o zezwolenie.
Dobór preparatu pod patogena – co podają karty produktów
Parametry poniżej pochodzą z kart produktów, a nie z opisów kategorii. Każdy preparat użyty po ognisku musi mieć pozwolenie na obrót i wpis do Wykazu Produktów Biobójczych prowadzonego przez URPL. W karcie szukaj deklaracji spektrum wirusobójczego popartej badaniem według normy PN-EN 14675:2015-06 oraz numeru pozwolenia. Dla Virkonu S wykaz podaje substancję czynną bis(peroksymonosiarczano)bis(siarczan) pentapotasu, CAS 70693-62-8, w ilości 497 g/kg oraz pozwolenie nr 3834/09 (Wykaz Produktów Biobójczych URPL, wersja 33.0, wg stanu na 4 września 2026 r.).
Preparat | Rola według karty produktu | Parametr z karty | Karta produktu |
|---|---|---|---|
Virkon S | Dezynfekcja powierzchni i sprzętu, nasączanie mat | Karta podaje działanie przy ASF (szczep Ba71V) w stężeniu 1 % przy czasie kontaktu 15 sekund. Podane 30 minut to czas przed spłukaniem, nie czas kontaktu | |
Fumagri Effisafe | Dezynfekcja zasadnicza natryskiem, pianowaniem i namaczaniem | 1 % przy działaniu na wirusy przez co najmniej 30 minut, 1 % przez 60 minut w działaniu prątkobójczym, 2–3 % na kokcydia (Eimeria) przez 120 minut | |
Virosol | Dezynfekcja powierzchni oraz zamgławianie pustych pomieszczeń | 0,25 % w działaniu bakterio- i grzybobójczym, 0,75 % w działaniu wirusobójczym, czas kontaktu 30 minut w temperaturze 10 °C | |
Viroshield | Zamgławianie pustych pomieszczeń | 1 l preparatu w 3–5 l wody na 1000 m³ kubatury, a przy podwyższonym zagrożeniu epizootycznym 2 l na 1000 m³ |
Deklaracji z jednej karty nie przenosi się na inny preparat, nawet gdy oba proszki mają tę samą substancję czynną. Zakres zwalczanych patogenów wynika z badań przedłożonych do pozwolenia konkretnego produktu, więc stężenie i czas kontaktu odczytujesz zawsze z karty tego środka, który stoi na fermie.
Kiedy wolno wejść i wprowadzić stado
Czas wietrzenia i warunki ponownego wejścia podaje etykieta oraz karta charakterystyki użytego preparatu. Brak wyczuwalnego zapachu nie jest kryterium bezpieczeństwa, ponieważ węch adaptuje się w kilkanaście minut, a część substancji nie ostrzega zapachem o swoim stężeniu. Do prac w budynku po zabiegu potrzebna jest odzież i obuwie ochronne dla obsługi dobrane według sekcji 8 karty charakterystyki.
Po ognisku dochodzi warunek formalny, którego karta charakterystyki nie obejmuje. Zwierzęta wchodzą do budynku dopiero po upływie okresu monitorowania, czyli 21 dni przy ptasiej grypie i 15 dni przy ASF, oraz po zezwoleniu właściwego organu wydanym na podstawie art. 57 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2020/687.
Co dzieje się po wstawieniu nowego stada
Po zasiedleniu biegnie drugi okres monitorowania, liczony od dnia umieszczenia zwierząt. Zwierzęta wchodzą po badaniach z korzystnym wynikiem, a ostatniego dnia tego okresu urzędowy lekarz weterynarii przeprowadza wizytację zakładu. Okres ten ma tę samą długość co pustostanowy, czyli 21 dni przy ptasiej grypie i 15 dni przy ASF, ale nie jest kolejną przerwą w produkcji. Wyznacza dzień, w którym zakład odwiedza urzędowy lekarz weterynarii. Obowiązki na tym etapie opisuje art. 59 rozporządzenia (UE) 2020/687.
Zwierzęta nie pochodzą z zakładu podlegającego ograniczeniom i są źródłem próbek badanych przed wprowadzeniem, z wynikiem wykluczającym chorobę (ust. 2).
Przy pisklętach jednodniowych właściwy organ może zdecydować o nieprzeprowadzaniu pobierania próbek (ust. 3).
Zwierzęta wprowadza się do wszystkich jednostek epidemiologicznych i budynków, w miarę możliwości jednocześnie lub w okresie monitorowania określonym w załączniku II dla danej choroby, wyliczonym do przodu od dnia, w którym wprowadzono pierwsze zwierzę. Przy chowie na wolnym powietrzu albo gdy jednoczesne wprowadzenie jest niepraktyczne, przepis przewiduje zwierzęta wskaźnikowe z korzystnymi wynikami badań (ust. 4).
Urzędowi lekarze weterynarii przeprowadzają co najmniej jedną wizytację ostatniego dnia okresu monitorowania, a przy okresach dłuższych niż 30 dni także przed upływem 30 dni. Wizytacja obejmuje kontrolę dokumentacji, badanie kliniczne i pobranie próbek (ust. 5).
Każda osoba wchodząca do zakładu i opuszczająca go stosuje środki bioasekuracji, a zwierzęta mogą opuścić zakład wyłącznie za zgodą organu i po korzystnych wynikach badań laboratoryjnych (ust. 6 i 7).
Podmiot aktualizuje dokumentację zdrowia i produkcji oraz natychmiast powiadamia organ o istotnych zmianach i innych nieprawidłowościach, a przy nietypowych upadkach urzędowi lekarze niezwłocznie pobierają próbki (ust. 8 i 9).
Jednoczesne wprowadzenie zwierząt do wszystkich jednostek epidemiologicznych ma praktyczny sens. Całe stado ma wtedy ten sam status zdrowotny i ten sam moment startu okresu monitorowania, liczonego do przodu od dnia wprowadzenia pierwszego zwierzęcia. Przepis dopuszcza też zasiedlanie partiami, ale kolejne partie muszą zmieścić się w tym samym okresie monitorowania, liczonym od dnia wprowadzenia pierwszego zwierzęcia – dostawianie kolejnych partii nie przesuwa początku tego okresu (art. 59 ust. 4 lit. b). Przy chowie na wolnym powietrzu przepis dokłada do tego zwierzęta wskaźnikowe z korzystnymi wynikami badań.
Zwierzęta wskaźnikowe nie są przy tym domyślnym wymogiem po każdym ognisku. Art. 59 ust. 4 lit. c przewiduje je dla chowu lub hodowli na wolnym powietrzu albo dla sytuacji, w której jednoczesne wprowadzenie stada jest niepraktyczne. W typowym kurniku czy chlewni zasiedlanych jednorazowo cała obsada wchodzi naraz i ten wariant nie wystąpi.
Domknięciem całej procedury jest art. 61. Ponowne umieszczanie zwierząt uznaje się za zakończone, gdy pomyślnie zakończono stosowanie środków z art. 57 i 59 oraz, w stosownych przypadkach, art. 60, a wtedy właściwy organ znosi środki zwalczania choroby zastosowane w zakładzie. Dopiero ten moment kończy status zakładu dotkniętego chorobą.
Skąd w internecie czterdzieści dni i sześć miesięcy
Terminy czterdziestu dni i sześciu miesięcy przy ASF pochodzą z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 6 maja 2015 r. w sprawie zwalczania afrykańskiego pomoru świń (Dz.U. 2015 poz. 754), uznanego za uchylone z dniem 18 marca 2026 r. Status aktu potwierdzono w API ELI 7 września 2026 r.
Na tym uchylonym akcie stał rozpowszechniony schemat dwóch wariantów. W pierwszym, dziś nieobowiązującym wariancie, do gospodarstwa wprowadzano świnie wskaźnikowe po czterdziestu dniach od zakończenia czyszczenia i dezynfekcji, badano je w czterdziestym piątym dniu i dopiero potem zasiedlano stado docelowe. W drugim, równie nieaktualnym, gospodarstwo czekało pół roku. Oba warianty opisują stan prawny sprzed 18 marca 2026 r. i żaden z nich nie jest dziś podstawą decyzji o ponownym zasiedleniu.
Obowiązuje zestaw prostszy i krótszy. Przy afrykańskim pomorze świń jest to 15 dni okresu monitorowania z załącznika II, zezwolenie właściwego organu z art. 57 ust. 1 oraz warunki wprowadzania zwierząt z art. 59 rozporządzenia (UE) 2020/687. Zwierzęta wskaźnikowe nie zniknęły z przepisów, ale zmienił się ich status. Nie są domyślnym etapem po każdym ognisku, tylko rozwiązaniem dla chowu na wolnym powietrzu albo dla sytuacji, w której jednoczesne wprowadzenie stada jest niepraktyczne (art. 59 ust. 4).
Tą samą drogą rozeszła się wartość siedmiu kilometrów dla obszaru zagrożonego przy ASF oraz opisy pobierania dwudziestu próbek krwi i dziesięciu martwych ptaków tygodniowo po zasiedleniu. Pierwszą obala załącznik V, który podaje 10 km. Druga pochodzi z procedur opartych na uchylonej dyrektywie 2005/94/WE i podręczniku diagnostycznym z 2006 r., a nadzór po zasiedleniu opisuje dziś art. 59 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2020/687.
Ile realnie stoi budynek – decyzja powiatowego lekarza weterynarii
Przepisy podają minimalny okres monitorowania, ale nie wyznaczają terminu, w jakim powiatowy lekarz weterynarii ma wydać decyzję o ponownym zasiedleniu. Rozporządzenie (UE) 2020/687 opisuje warunki zezwolenia w art. 57 ust. 1, natomiast nie wiąże organu żadnym terminem na jego wydanie. Realny przestój bywa więc dłuższy niż 21 dni przy ptasiej grypie i 15 dni przy ASF.
Problem ma potwierdzenie po stronie samorządu rolniczego. Krajowa Rada Izb Rolniczych wystąpiła 24 września 2025 r. do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi o rozpatrzenie możliwości określenia maksymalnego terminu, w jakim powiatowy lekarz weterynarii będzie zobowiązany wydać decyzję o ponownym zasiedleniu budynków, o ile rolnik spełnił wszystkie wymagania bioasekuracyjne (za portalem cenyrolnicze.pl, publikacja z 24 września 2025 r.).
Publicznych danych o średnim czasie przestoju fermy po ognisku w Polsce nie ma, więc każda liczba krążąca w tej sprawie jest szacunkiem bez źródła instytucjonalnego. Przestój składa się z trzech odcinków – z prac porządkowych i dezynfekcyjnych, z okresu monitorowania oraz z czasu potrzebnego na wydanie decyzji. Sztywną długość ma wyłącznie odcinek środkowy, zapisany w załączniku II.
Po stronie hodowcy zostaje skrócenie tego, na co ma wpływ. Datę zakończenia ostatecznego oczyszczania i dezynfekcji warto uzgodnić z inspekcją, a nie zgłaszać po fakcie. Dokumentowanie zabiegu prowadzi się w trakcie prac, z podaniem preparatu, stężenia i czasu kontaktu. Źródło zwierząt spoza zakładów objętych ograniczeniami oraz badania próbek organizuje się z wyprzedzeniem, bo art. 59 ust. 2 wymaga korzystnych wyników przed wprowadzeniem stada. Okres monitorowania biegnie niezależnie od tego, kiedy wniosek trafi do inspekcji, ale zezwolenie z art. 57 ust. 1 organ wydaje dopiero po jego upływie i po sprawdzeniu dokumentacji zabiegu. Kwestie odszkodowawcze i spory z inspekcją to osobny temat, po stronie doradcy prawnego.
Bioasekuracja przy restarcie – żeby nie wrócić do punktu wyjścia
Nowe stado wchodzi do obiektu, który dopiero co był ogniskiem, więc punkty wejścia i wjazdu muszą działać od pierwszego dnia, a nie od pierwszej kontroli. Wymaga tego zresztą art. 59 ust. 6 rozporządzenia (UE) 2020/687, który nakazuje stosowanie środków bioasekuracji każdej osobie wchodzącej do zakładu i opuszczającej go. Poniżej punkty kontrolne na pierwszy tydzień po zasiedleniu.
Maty dezynfekcyjne do wejść i wjazdów rozłożone we wszystkich otworach drzwiowych i przy każdym wjeździe na teren zakładu.
Nasączanie według instrukcji producenta mat, czyli 100 g Virkonu S na 10 l wody, około 1,7 l roztworu na 1 m² przy pierwszym napełnieniu i około 55 % tej ilości przy kolejnym.
Uzupełnianie roztworu co 3–4 dni, częściej przy upałach i intensywnym ruchu. Zasady obsługi opisuje nasz poradnik o tym, jak wygląda obsługa mat dezynfekcyjnych przy kontroli ASF.
Wejście na matę pieszą obydwiema nogami przed przekroczeniem progu budynku, zgodnie z instrukcją producenta mat.
Rozdzielenie strefy czystej i brudnej, przebieralnia z odzieżą i obuwiem ochronnym dla obsługi, rejestr wejść osób i pojazdów.
Zabezpieczenie roztworu przed mrozem, do którego instrukcja producenta wskazuje dodatek 10 % glikolu w temperaturach od 0 do −10 °C. Poniżej −10 °C nasączone maty przenosi się do ogrzewanego pomieszczenia.
Dezynfekcja kół i podwozia pojazdów paszowych oraz sprzętu wnoszonego do budynku.
Ściółka nowej wstawki utrzymywana w suchości, wsparta w razie potrzeby przez preparaty do suchej dezynfekcji ściółki.
Przy ptasiej grypie do tego dochodzi odcięcie stada od dzikiego ptactwa, wody powierzchniowej i podbieranej paszy. Wyposażenie na ten czas zebraliśmy w kategorii preparaty i wyposażenie na czas zagrożenia ptasią grypą. Restart po ognisku jest jedynym momentem, w którym cała ferma stoi pusta i da się ustawić bioasekurację od zera, bez kompromisów wymuszonych obecnością zwierząt.
Najczęstsze błędy w pustostanie
Pięć powtarzalnych błędów kosztuje albo zgodę organu, albo kolejne ognisko. Wszystkie wychodzą przy wniosku o zezwolenie na ponowne umieszczenie zwierząt albo kilka tygodni po wstawieniu.
Liczenie dni od wstępnego zamiast od ostatecznego oczyszczania i dezynfekcji. Okres monitorowania z załącznika II biegnie od zabiegu końcowego (art. 57 ust. 1 lit. b), a kalendarz liczony od depopulacji zawsze wypada za wcześnie.
Planowanie wstawienia „na 21. dzień” bez wniosku i bez dokumentacji zabiegu. Data wstawki zależy od zezwolenia organu, nie od kalendarza, więc zamówiony na ten dzień transport zwierząt czeka na decyzję, której nikt jeszcze nie zaczął przygotowywać.
Pominięcie powtórnego czyszczenia i dezynfekcji, wymaganego po 7 dniach albo po całkowitym wyschnięciu obiektu (zał. IV lit. C pkt 3).
Dezynfekcja mokrej powierzchni, która rozcieńcza preparat i skraca realny czas kontaktu poniżej wartości z karty. Zabieg zostaje wykonany, tylko nie w tych warunkach, w jakich preparat badano.
Korzystanie z terminów przepisanych z materiałów sprzed 18 marca 2026 r., czyli sprzed uchylenia rozporządzenia MRiRW z 6 maja 2015 r. Rozjazd wychodzi dopiero przy wniosku o zezwolenie, gdy harmonogram jest już ustawiony.
FAQ – najczęstsze pytania o pustostan i ponowne zasiedlenie
Ile trwa pustostan po ptasiej grypie?
Okres monitorowania po ognisku wysoce zjadliwej grypy ptaków wynosi 21 dni, licząc do przodu od dnia, w którym przeprowadzono ostateczne oczyszczanie i dezynfekcję (załącznik II do rozporządzenia delegowanego (UE) 2020/687, stan na 7 września 2026 r.). To minimum, a nie termin gwarantowany. Zwierzęta wracają za zezwoleniem właściwego organu, wydanym po sprawdzeniu dokumentacji zabiegu.
Czy po 21 dniach mogę wstawić stado bez zgody weterynarii?
Nie. Artykuł 57 ust. 1 rozporządzenia delegowanego (UE) 2020/687 wymaga zezwolenia właściwego organu na ponowne umieszczenie zwierząt w zakładzie dotkniętym chorobą. Upływ 21 dni przy ptasiej grypie i 15 dni przy ASF jest jednym z dwóch warunków, obok udokumentowanego ostatecznego oczyszczania i dezynfekcji przeprowadzonego zgodnie z załącznikiem IV sekcje A i C.
Ile trwa pustostan po ASF i skąd bierze się czterdzieści dni?
Okres monitorowania przy afrykańskim pomorze świń wynosi 15 dni od dnia ostatecznego oczyszczania i dezynfekcji (załącznik II do rozporządzenia delegowanego (UE) 2020/687). Liczba czterdziestu dni pochodzi ze schematu opartego na rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 6 maja 2015 r. (Dz.U. 2015 poz. 754), uznanym za uchylone z dniem 18 marca 2026 r.
Co zabija wirusa ptasiej grypy?
Produkt biobójczy o potwierdzonym spektrum wirusobójczym, użyty w stężeniu i czasie kontaktu podanym w karcie preparatu, na powierzchni wcześniej umytej. Załącznik IV lit. A do rozporządzenia delegowanego (UE) 2020/687 nakazuje dobrać środek do czynnika chorobotwórczego i przestrzegać parametrów producenta, w tym ciśnienia, temperatury i czasu kontaktu. Materia organiczna obniża skuteczność, dlatego mycie poprzedza dezynfekcję.
Kiedy znoszone są strefy wokół ogniska?
Środki na obszarze zapowietrzonym utrzymuje się co najmniej 21 dni przy ptasiej grypie i 15 dni przy ASF. Na obszarze zagrożonym trwają co najmniej 30 dni przy obu chorobach. Oba terminy liczy się od zakończenia wstępnego oczyszczania i dezynfekcji ogniska (załączniki X i XI oraz art. 55 rozporządzenia delegowanego (UE) 2020/687). Minimalne promienie wynoszą 3 km i 10 km.
Czy pisklęta jednodniowe też trzeba przebadać przed wstawieniem?
Zasadą jest, że wprowadzane zwierzęta są źródłem próbek badanych przed wprowadzeniem, z korzystnym wynikiem (art. 59 ust. 2 rozporządzenia delegowanego (UE) 2020/687). Przy pisklętach jednodniowych właściwy organ może zdecydować o nieprzeprowadzaniu pobierania próbek (art. 59 ust. 3). Decyzja należy do organu, więc pytanie kierujesz do powiatowego lekarza weterynarii przed zamówieniem wstawki.
Co dzieje się po wprowadzeniu nowego stada?
Biegnie okres monitorowania liczony do przodu od dnia umieszczenia zwierząt. Urzędowi lekarze weterynarii przeprowadzają co najmniej jedną wizytację ostatniego dnia tego okresu, a przy okresach dłuższych niż 30 dni także przed upływem 30 dni (art. 59 ust. 5 rozporządzenia delegowanego (UE) 2020/687). Wizytacja obejmuje kontrolę dokumentacji, badanie kliniczne i pobranie próbek.
Źródła
Terminy, tryb zezwolenia i procedury pochodzą z aktów w brzmieniu obowiązującym 7 września 2026 r., a parametry preparatów z kart produktów. Stężenie robocze i czas kontaktu zawsze odczytuj z karty tego preparatu, którego używasz.
Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2020/687, wersja skonsolidowana z 12 maja 2026 r. (zmiana rozporządzeniem delegowanym (UE) 2026/322), art. 15, 55, 57, 58, 59 i 61 oraz załączniki II, IV, V, X i XI – eur-lex.europa.eu.
Ustawa z 21 listopada 2025 r. o zdrowiu zwierząt (Dz.U. 2025 poz. 1795), obowiązuje od 18 marca 2026 r. – api.sejm.gov.pl.
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2026 r. w sprawie środków zwalczania chorób u drobiu (Dz.U. 2026 poz. 335), akt nie reguluje okresu pustostanu – api.sejm.gov.pl.
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2026 r. w sprawie środków zwalczania afrykańskiego pomoru świń (Dz.U. 2026 poz. 344), akt nie reguluje ponownego zasiedlenia – api.sejm.gov.pl.
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 6 maja 2015 r. w sprawie zwalczania afrykańskiego pomoru świń (Dz.U. 2015 poz. 754), status w API ELI to akt uznany za uchylony z dniem 18 marca 2026 r. – api.sejm.gov.pl.
Główny Inspektorat Weterynarii, „Likwidacja ogniska grypy ptaków”, odczyt 7 września 2026 r. – wetgiw.gov.pl.
Krajowa Rada Izb Rolniczych, wystąpienie do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 24 września 2025 r. w sprawie terminu decyzji o ponownym zasiedleniu, za portalem cenyrolnicze.pl – cenyrolnicze.pl.
Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Wykaz Produktów Biobójczych – gov.pl/web/urpl.
Karty produktów na dezenfex.pl (Virkon S, Virosol, Viroshield, Fumagri Effisafe) oraz instrukcja obsługi mat dezynfekcyjnych producenta – odnośniki w treści artykułu.
O autorze: Zespół Dezenfex – producent mat dezynfekcyjnych i dostawca preparatów bioasekuracyjnych dla hodowców trzody, drobiu i bydła oraz zakładów przetwórczych. Treść opracowana na podstawie tekstów aktów prawnych w brzmieniu obowiązującym 7 września 2026 r., komunikatów Inspekcji Weterynaryjnej i kart produktów.
Kontakt – biuro@dezenfex.pl · tel. 739 301 301